thong tin nha dat

06:15 Thứ sáu, ngày 19/1/2018
suckhoenguoicaotuoi.vn suckhoenguoicaotuoi.vn suckhoenguoicaotuoi.vn suckhoenguoicaotuoi.vn

Dịch vụ y tế, ai là thượng đế?

Đăng lúc: Thứ sáu - 14/11/2014 17:23 - Người đăng bài viết: Nguyễn Trung Tín
 
1402282007 nganh y1

1402282007 nganh y1

Y học hiện đại không chỉ thay đổi ở những kĩ thuật chẩn đoán và phương pháp điều trị mới xuất hiện liên tục, mà còn thay đổi cả các quan điểm tiếp cận và giải quyết các vấn đề liên quan đến chăm sóc sức khỏe. Một trong những thay đổi lớn nhất được ghi nhận cho đến nay là cách thức mà người bệnh tương tác với hệ thống y tế.

Quan điểm bệnh nhân là chủ

1. Quan điểm cổ điển: Lấy bác sĩ là trung tâm hệ thống y tế (Physician centered). Đây là cách thức hệ thống y tế vận hành từ thời xa xưa. Bác sĩ là chủ thể của hệ thống y tế, người bệnh chỉ là đối tượng chịu tác động. Người bệnh chỉ tìm đến thầy thuốc khi có triệu chứng. Lúc đó, người bệnh trở thành đối tượng để thăm khám, xét nghiệm, chụp chiếu và chẩn đoán bệnh. Bác sĩ sẽ chỉ định thuốc, phẫu thuật hay một phương pháp điều trị người bệnh rất ít có quyền lựa chọn.

Trong hệ thống này, bác sĩ đóng vai trò “người quyết định”. Người bệnh chỉ răm rắp tuân theo, nhiều khi không ý thức được chuyện gì đang xảy ra với mình, phó mặc vận mệnh cho bàn tay người thầy thuốc mà mình đã lỡ “trao thân gửi phận”.

2. Quan điểm hiện đại: Lấy bệnh nhân là trung tâm (Patient centered).

Trong trường hợp này, người bệnh không phải là đối tượng chịu tác động mà trở thành chủ thể tích cực và chủ động kiểm soát tình trạng sức khỏe của mình. Quan điểm này phù hợp với nguyên tắc cơ bản là phòng bệnh hơn chữa bệnh. Người bệnh (nói đúng hơn là người bình thường) cần có sự quan tâm tích cực đến sức khỏe bản thân.

Việc theo dõi định kì hằng năm và cập nhật các thông số sinh học giúp phát hiện sớm những vấn đề thường gặp như bệnh lí tim mạch, các rối loạn chuyển hóa hay suy giảm các cơ quan. Việc tầm soát sớm các bệnh ung thư đường tiêu hóa, hô hấp và niệu dục cũng được bao gồm trong các buổi khám sức khỏe định kì. Khi có vấn đề xảy ra, người bệnh tìm đến bác sĩ để được tư vấn về chẩn đoán, các khả năng điều trị khác nhau, kết quả điều trị và tiên lượng trong từng trường hợp cụ thể. Khi có đủ thông tin và hoàn toàn hiểu rõ về tình trạng của mình, chính người bệnh sẽ đưa ra lựa chọn cuối cùng.

Cơ chế bao cấp và cơ chế thị trường

Xét về mặt nào đó, sự khác nhau giữa hai quan điểm trên cũng chính là sự khác nhau giữa hai cơ chế vận hành kinh tế thời bao cấp với hình thức cho – nhận và thời thị trường theo quy luật cung – cầu. Thời bao cấp, chăm sóc sức khỏe là một công tác trong đó người cung cấp và thụ hưởng chỉ là những mắt xích trong một dây chuyền. Vô hình trung, cả hai đều không có sự lựa chọn. Ngược lại, trong cơ chế thị trường, chăm sóc sức khỏe cũng trở thành một dịch vụ. Bác sĩ (bệnh viện, phòng khám, v.v…) có thể hiểu chung là nhà cung cấp dịch vụ còn người bệnh trở thành người mua dịch vụ. Khi đã nói đến bán – mua, là nói đến quy luật cung cầu, nói đến chất lượng hàng hóa, dịch vụ và quyền lựa chọn của người mua. Do vậy, người bệnh (hay người mua) trở thành chủ thể tích cực trong quá trình lựa chọn dịch vụ y tế.

Ý thức của người bệnh

Điều đáng tiếc là quan điểm bệnh nhân làm chủ vẫn chưa phổ biến ở nước ta. Trước hết, phần lớn mọi người vẫn không ý thức được việc chăm sóc sức khỏe là vấn đề của chính mình chứ không phải của bác sĩ. Trên thực tế lâm sàng, đa số bệnh nhân khi được hỏi về quá trình bệnh đều ấp úng: “Nghe bác sĩ nói hình như tui bị bệnh tim, bệnh phổi”. Còn bệnh tim hay phổi ấy là cái gì, thì có trời mà biết. Có đến gần một nửa bệnh nhân không quan tâm xem bệnh của mình là bệnh gì, diễn tiến ra sao, có những phương pháp điều trị như thế nào… Họ phó mặc cho bác sĩ và yên tâm uống đủ loại thuốc, nhiều khi cũng không biết là thuốc gì (vì chuyện đó có nhà thuốc lo rồi!). Cái sự “không ý thức” này không chỉ gặp ở những người dân quê đến từ miền sâu, miền xa, mà cũng rất phổ biến cả với các vị kĩ sư, thầy giáo, các bậc trí thức, doanh nhân. Cho nên mỗi người cần ý thức việc chăm sóc sức khỏe là của chính mình chứ không phải của bác sĩ?

Cấu trúc hệ thống y tế

Ngành Y tế của ta vẫn chưa thực sự thoát li chiếc áo bao cấp. Các loại dịch vụ y tế hiện nay đều được cả xã hội định giá thấp hơn giá trị thật của nó. Vì sao người Việt Nam sẵn lòng chi 60.000 USD để mua một chiếc xe có giá 20.000 USD nhưng lại than phiền vì chụp CT mất 100 USD trong khi kĩ thuật này là một vài nghìn USD ở các nước khác? Vì sao người dân Việt Nam vui vẻ bỏ ra hàng trăm cây vàng để mua nhà nhưng lại nhăn mặt khi bỏ ra 1 triệu để đi soi ruột tầm soát ung thư mỗi năm? Thử hỏi, sức khỏe có thực sự là vàng không khi mà chi phí để mua sức khỏe lại thấp như thế?

Căn bản là chúng ta vẫn quan niệm về việc chăm sóc sức khỏe là một hình thức “PHỤC VỤ” chứ không phải “DỊCH VỤ”. Khi mà các kĩ thuật y tế chưa được xác định đúng giá trị của nó thì người bệnh khi đến bệnh viện đã mang sẵn một tư tưởng là đi xin, chứ không phải đi mua. Và nếu đã đi xin, đương nhiên không có khả năng lựa chọn. Khi đã không được lựa chọn, người bệnh cũng không thể nào giữ vai trò chủ động trong việc chăm sóc sức khỏe bản thân.

Bạn có lựa chọn?

Sức khỏe không đơn giản chỉ là không bị bệnh, mà là một trạng thái hoàn toàn khỏe mạnh về mặt thể chất, tinh thần và xã hội (WHO). Chất lượng dịch vụ y tế không chỉ là trị hết bệnh mà còn là trị hết như thế nào, bao gồm thời gian, cách giao tiếp, môi trường y tế, v.v…

Mọi sự vật tồn tại đều có lí do. Chúng ta có rất nhiều siêu thị, nhà hàng năm sao nhưng cũng không ít gánh hàng rong bên đường. Chúng ta có rất nhiều bệnh viện đông nghịt bệnh nhân mà mỗi lần bước vào ai cũng phải thở dài, nhưng cũng có những cơ sở khang trang, nơi bệnh nhân/khách hàng thực sự là thượng đế.

Vấn đề là bạn muốn lựa chọn như thế nào?

BS Nguyễn Xuân Lam


Nguồn tin: nguoicaotuoi.org.vn
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 
 
hoithi
Bệnh thường gặp
 

jpeg image 195259 pixelsjpeg image 212237 pixels

bao ve moi truong

 

 

top